บูเช็กเทียน : สตรีคนเดียวในประวัติศาสตร์จีนที่ได้ขึ้นเป็น ‘ฮ่องเต้’

บูเช็กเทียน : สตรีคนเดียวในประวัติศาสตร์จีนที่ได้ขึ้นเป็น ‘ฮ่องเต้’

ในประวัติศาสตร์จีนอันยาวนานมีสตรีทรงอำนาจอยู่หลายคน แต่มีเพียงคนเดียวเท่านั้นที่ก้าวขึ้นครองบัลลังก์ในฐานะ ‘ฮ่องเต้’ อย่างเป็นทางการ นั่นคือ ‘บูเช็กเทียน’ หรือ ‘เจ๋อเทียนฮ่องเต้’ บทความนี้จะพาทุกคนไปย้อนรอยดูเส้นทางสู่อำนาจของฮ่องเต้หญิงผู้นี้ที่มีตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ด้วยกัน

บูเช็กเทียนต่างจาก ‘สตรีทรงอำนาจ’ คนอื่นอย่างไร

หลายคนมักแยกไม่ออกว่าระหว่างบูเช็กเทียนกับสตรีทรงอำนาจคนอื่น เช่น ซูสีไทเฮาที่อยู่ในยุคหลังๆ มีความแตกต่างกันอย่างไร หากวิเคราะห์ดูแล้วจะเห็นว่าสตรีเหล่านั้นแม้จะกุมอำนาจสูงสุด แต่ก็ทำในฐานะ ‘ผู้อยู่เบื้องหลัง’ เท่านั้น อย่างการเป็นฮองเฮาหรือไทเฮาผู้สำเร็จราชการโดยไม่เคยประกาศตนเป็นฮ่องเต้ ขณะที่บูเช็กเทียนสถาปนาตนเองขึ้นครองราชย์เป็นฮ่องเต้หญิงอย่างเต็มตัว จึงเป็นสตรีคนเดียวในประวัติศาสตร์จีนที่ทำเช่นนี้

เส้นทางจากสนมสู่บัลลังก์ฮ่องเต้หญิงของบูเช็กเทียน

เส้นทางสู่อำนาจของบูเช็กเทียนเป็นไปอย่างค่อยเป็นค่อยไปและยาวนาน นางเข้าสู่ราชสำนักตั้งแต่อายุราว 14 ปี ในฐานะสนมของฮ่องเต้ถังไท่จง ต่อมาในปี ค.ศ. 655 ได้ขึ้นเป็นฮองเฮาของฮ่องเต้ถังเกาจงพระโอรสของฮ่องเต้ถังไท่จง

เมื่อสุขภาพของฮ่องเต้ถังเกาจงเริ่มทรุดโทรม บูเช็กเทียนก็เข้ามามีบทบาทในการบริหารราชการแผ่นดินอย่างแท้จริง และภายหลังเมื่อฮ่องเต้ถังเกาจงสวรรคต นางก็ดำรงตำแหน่งไทเฮาผู้สำเร็จราชการเหนือพระโอรสสองพระองค์ของนางอย่างชอบธรรม

ก้าวขึ้นเป็นฮ่องเต้และตั้งราชวงศ์อู่โจว

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 690 เมื่อบูเช็กเทียนขึ้นครองราชย์เป็นฮ่องเต้หญิง และเปลี่ยนชื่อราชวงศ์เป็น ‘โจว’ หรือ ‘ต้าโจว’ แต่ในประวัติศาตร์มักจะเรียกว่าราชวงศ์ ‘อู่โจว’ เพื่อแยกจากราชวงศ์โจวโบราณ นางครองราชย์เรื่อยมาจนถึงปี ค.ศ. 705 จึงถูกบีบบังคับให้สละราชสมบัติในเหตุการณ์ยึดอำนาจรัชศกเสินหลงในที่สุด

‘ศิลาไร้อักษร’ ปริศนาที่ยังไม่มีคำตอบ

ณ สุสานเฉียนหลิงซึ่งเป็นที่ฝังพระศพของฮ่องเต้หญิงอย่างบูเช็กเทียนร่วมกับฮ่องเต้ถังเกาจงในปี ค.ศ. 706 มีสิ่งที่เรียกว่า ‘ศิลาไร้อักษร’ ตั้งอยู่ เป็นแผ่นศิลาขนาดใหญ่ที่ไม่มีการจารึกข้อความใดๆ

เหตุผลที่ศิลานี้ว่างเปล่ายังคงเป็นปริศนา มีหลายทฤษฎีตั้งแต่การสื่อถึงว่าคุณงามความดีของนางยิ่งใหญ่เกินกว่าจะพรรณนา ไปจนถึงนางต้องการให้ชนรุ่นหลังเป็นผู้ตัดสินเอง อย่างไรก็ตามทั้งหมดนี้ยังเป็นเพียงข้อสันนิษฐานและไม่มีคำตอบที่แน่ชัด

กล่าวได้ว่าบูเช็กเทียนไม่ได้เป็นเพียงสตรีทรงอำนาจ แต่ยังเป็นสตรีคนเดียวในประวัติศาสตร์จีนที่กล้าสถาปนาตนเองขึ้นเป็นฮ่องเต้หญิงและก่อตั้งราชวงศ์ของตนเองขึ้นมา เส้นทางจากสนมสู่บัลลังก์ ความกล้าที่จะคิดค้นตัวอักษรใช้เอง และปริศนาศิลาไร้อักษรที่สุสานฝังพระศพล้วนทำให้เรื่องราวของนางยังคงตราตรึงและถูกกล่าวขานมาจนถึงทุกวันนี้

หากหลงใหลในยุคสมัยของบูเช็กเทียน สามารถติดตามได้ใน ‘หยกคู่เคียงรักพิทักษ์ฉางอัน’ นิยายเรื่องใหม่ของมากกว่ารักซึ่งมีบูเช็กเทียนเป็นหนึ่งในตัวละครสำคัญที่เป็นผู้กำหนดทิศทางของเรื่องราวทั้งหมด ทั้งยังพานักอ่านไปร่วมติดตามเรื่องราวในราชสำนักของนางที่เต็มไปด้วยกลอุบายที่สนุกทุกฉากลุ้นทุกตอน

แหล่งอ้างอิง

• สารานุกรม Wikipedia: หัวข้อ “Wu Zetian” (สรุปจากพงศาวดารจิ้วถังซู 舊唐書, ซินถังซู 新唐書, จือจื้อทงเจี้ยน 資治通鑑)

• ข้อมูลสุสานเฉียนหลิง (乾陵) และศิลาไร้อักษร (無字碑): แหล่งข้อมูลด้านประวัติศาสตร์และการท่องเที่ยวซีอาน