องค์หญิงหย่งไท่ : บูเช็กเทียน ‘สั่งฆ่าหลานสาว’ จริงหรือ

องค์หญิงหย่งไท่ : บูเช็กเทียน ‘สั่งฆ่าหลานสาว’ จริงหรือ

เรื่องเล่าสุดคลาสสิกเกี่ยวกับ ‘บูเช็กเทียน’ หรือ ‘เจ๋อเทียนฮ่องเต้’ ฮ่องเต้หญิงพระองค์เดียวของจีน มักมีประโยคหนึ่งโผล่มาเสมอว่า ‘โหดเหี้ยมถึงขนาดสั่งฆ่าหลานสาวตนเองที่บังอาจวิจารณ์นาง’ หลานสาวคนนั้นก็คือ ‘องค์หญิงหย่งไท่’ และเรื่องราวของนางสนุกกว่าที่คิด เพราะ ‘บันทึกทางการ’ กับ ‘หลักฐานหน้าหลุมศพ’ ต่างเล่ากันไปคนละแบบ มาร่วมไขปริศนากันทีละว่านางเสียชีวิตด้วยสาเหตุใดกันแน่

องค์หญิงหย่งไท่คือใคร

องค์หญิงหย่งไท่ มีพระนามเดิมว่า ‘หลี่เซียนฮุ่ย’ เป็นหลานสาวแท้ๆ ของบูเช็กเทียน นางเสียชีวิตในปี ค.ศ. 701 ขณะอายุเพียง 17 ปี ท่ามกลางบรรยากาศราชสำนักที่ตึงเครียดสุดขีดในช่วงปลายรัชสมัยของผู้เป็นย่า ช่วงนั้นบูเช็กเทียนแก่ชราแล้ว และมี ‘ชายบำเรอคนโปรด’ คู่หนึ่งอยู่ข้างกาย นั่นคือสองพี่น้องสกุลจางอย่าง ‘จางอี้จือ’ และ ‘จางชางจง’ ซึ่งกลายเป็นชนวนเหตุของโศกนาฏกรรมครั้งนี้

บันทึกทางการเล่าว่าอย่างไร

ตามพงศาวดารหลักของจีนอย่าง ‘จิ้วถังซู’ ‘ซินถังซู’ และ ‘จือจื้อทงเจี้ยน’ องค์หญิงหย่งไท่พร้อมพระเชษฐาของนางอย่าง ‘หลี่ฉงรุ่น’ หรือ ‘องค์ชายอี้เต๋อ’ และสามีอย่าง ‘อู่เหยียนจี’ ได้ ‘วิพากษ์วิจารณ์กันเป็นการส่วนตัว’ ถึงสองพี่น้องสกุลจางที่ผู้เป็นย่าโปรดปราน เมื่อความแตกทั้งสามคนจึงถูกลงโทษถึงตายในปีเดียวกันนั้น

จุดที่น่าสังเกตคือบันทึกแต่ละฉบับเล่า ‘วิธีตาย’ ไม่ตรงกัน บ้างก็ว่าถูกโบยตีจนสิ้นใจ บ้างก็ว่าถูกบังคับให้ปลิดชีพตนเอง ความไม่ปะติดปะต่อนี้เป็นสัญญาณแรกว่าเรื่องเล่านี้อาจไม่ถูกต้องอย่างที่คิด

พึงระลึกว่าพงศาวดารเหล่านี้เรียบเรียงโดยนักประวัติศาสตร์รุ่นหลังซึ่งมักมีทัศนคติเชิงลบต่อการที่สตรีขึ้นครองอำนาจสูงสุด ดังนั้น ‘สิ่งที่บันทึกไว้’ จึงไม่จำเป็นต้องเท่ากับ ‘สิ่งที่พิสูจน์ได้แล้ว’ เสมอไป

แล้วหลุมศพเล่าว่าอย่างไร

หากลองมองอีกด้าน ในปี ค.ศ. 1960 นักโบราณคดีได้ขุดค้นสุสานขององค์หญิงหย่งไท่และพบสิ่งที่ทำให้ประวัติศาสตร์สั่นคลอน บนแผ่นป้ายหน้าหลุมศพปรากฏถ้อยคำเชิงสัญลักษณ์ที่สื่อถึง ‘ครรภ์ที่สูญสลาย’ ราวกับกำลังจะบอกว่าองค์หญิงหย่งไท่จากไปเพราะเรื่องการตั้งครรภ์ ไม่ใช่การถูกลงโทษ ยิ่งไปกว่านั้นเมื่อนักโบราณคดีตรวจสอบโครงกระดูกก็พบว่ากระดูกเชิงกรานของนางแคบผิดปกติเมื่อเทียบกับสตรีวัยเดียวกัน ซึ่งเป็นลักษณะที่ทำให้คลอดบุตรยาก สอดคล้องกับสมมติฐานว่านางอาจเสียชีวิตจากการคลอดบุตร

ตกลงบูเช็กเทียนฆ่าหลานสาว หรือหลานสาวตายเพราะคลอดบุตรกันแน่

คำตอบตรงๆ คือยังไม่มีใครฟันธงได้ นักประวัติศาสตร์แบ่งเป็นสามแนวทางคือหนึ่งถูกลงโทษให้ตายตามบันทึกทางการ สองเสียชีวิตจากการคลอดบุตรตามแผ่นป้ายหน้าหลุมศพและหลักฐานโครงกระดูก สามบูเช็กเทียนอาจบังคับให้องค์หญิงหย่งไท่ที่กำลังตั้งครรภ์กินยาทำให้แท้งจนเสียชีวิต ซึ่งหากมองดูแล้วแนวทางที่สองก็สอดคล้องกับแผ่นป้ายหน้าหลุมศพพอดี แต่ก็ใช่ว่าแนวทางที่สามจะเป็นไปไม่ได้ และนี่คือเหตุผลที่เรื่องราวขององค์หญิงหย่งไท่ยังคงเป็นหนึ่งในปริศนาที่ถูกถกเถียงมากที่สุดในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ต้าถังต้าโจว

ทำไมเรื่องนี้ถึงน่าติดตาม

เพราะเรื่องนี้สะท้อนตัวตนราชสำนักต้าถังต้าโจวในรัชสมัยของบูเช็กเทียนได้อย่างชัดเจน ทำให้เห็นว่าอำนาจของฮ่องเต้เป็นสิ่งที่ผู้คนหวาดระแวง ไม่มีใครกล้าถามหาความจริงหรือทวงความเป็นธรรมให้ผู้ตาย เป็นยุคที่ชีวิตคนในวังแขวนอยู่บนเส้นด้าย ความลับล้วนถูกฝังไว้ทั้งในหน้าพงศาวดารและใต้ผืนดินเท่านั้น

นอกจากนี้เรื่องขององค์หญิงหย่งไท่ยังเตือนเราว่าประวัติศาสตร์ไม่ได้มีแค่สมมติฐานเพียงหนึ่งเดียว บันทึกทางการบอกว่านางถูกผู้เป็นย่าลงโทษถึงตายเพราะวิพากษ์วิจารณ์ชายบำเรอคนโปรด ทว่าแผ่นป้ายหน้าหลุมศพของนางกลับเอ่ยถึงการคลอดบุตรจนเสียชีวิต ทั้งที่ความจริงอาจถูกฝังไปพร้อมกับนางตลอดกาลแล้วก็เป็นได้ และนี่คือสิ่งที่ทำให้ราชวงศ์ต้าถังต้าโจวในรัชสมัยของบูเช็กเทียนยังคงตรึงใจผู้คนมาจนถึงทุกวันนี้

หากอยากเจาะลึกปริศนาการเมืองในวังรัชสมัยบูเช็กเทียน สามารถติดตามได้ใน ‘หยกคู่เคียงรักพิทักษ์ฉางอัน’ นิยายรักโรแมนติก สืบสวนสอบสวน ชิงอำนาจเรื่องใหม่ของมากกว่ารัก ซึ่งจะพานักอ่านไปสัมผัสกับผู้คนและเหตุการณ์ในสมัยต้าถังต้าโจวอย่างสมจริงผ่านคู่พระนางที่ต้องไขคดีปริศนาไปพร้อมกับเอาตัวรอดท่ามกลางเกมชิงบัลลังก์ที่แสนเข้มข้น รับรองได้ว่าสนุกและอินจนวางไม่ลง

ช้อปหนังสือ หยกคู่เคียงรักพิทักษ์ฉางอัน

----------------------------------------

แหล่งอ้างอิง

• สารานุกรม Wikipedia: หัวข้อ “Wu Zetian” และ “Princess Yongtai” (สรุปจากพงศาวดารจิ้วถังซู 舊唐書, ซินถังซู 新唐書, จือจื้อทงเจี้ยน 資治通鑑)

• รายงานการขุดค้นสุสานองค์หญิงหย่งไท่ (ค.ศ. 1960): ประเด็นศิลาจารึกและการวิเคราะห์โครงกระดูก

• ไป๋ตู้: หัวข้อเรื่อง หย่งไท่